انسداد عروق کرونر قلب یکی از دلایل اصلی در مرگ و میر است. گرفتگی عروق کرونر باعث می شود خون رسانی به ماهیچه قلب کم شود و احتمال سکته قلبی در افراد زیاد شود. برای جلوگیری از بروز چنین اتفاقی، بیمار باید از روش های تشخیصی مختلف کمک بگیرد. یکی از این روش های تشخیص گرفتگی عروق آنژیوگرافی عروق کرونر است که به پزشک کمک میکند وضعیت عروق کرونر را بررسی کند و روش درمانی خاصی را به بیمار توصیه کند.
بیماری عروق کرونر قلب (Coronary artery disease) چیست؟
عروق کرونر رگ‌هایی هستند که اکسیژن و مواد غذایی عضله قلب را تأمین می‌کنند. تجمع پلاک‌های چربی و کلسترول در دیواره این رگ‌ها میتواند جریان خون را محدود کند. آنژیوگرافی کرونر محل، شدت و تعداد تنگی‌ها را نشان می‌دهد و به پزشک کمک میکند ارتباط علائم بیمار با بیماری عروق کرونر را ارزیابی کند.
این روش در اتاق آنژیوگرافی و با بیحسی موضعی انجام میشود. مسیر ورود کاتتر اغلب از شریان مچ دست یا کشاله ران است. تصاویر حاصل، تصمیم درمانی را دقیق‌تر می‌کنند؛ با این حال تفسیر آن‌ها باید همراه با علائم، نوار قلب، اکوکاردیوگرافی و سابقه پزشکی فرد باشد.
برای کسب اطلاعات بیشتر فرم زیر را پر کنید:
آنژیوگرافی عروق کرونر قلب چه کاربردی دارد؟
روش های مختلفی برای تشخیص گرفتگی عروق قلب وجود دارد اما آنژیوگرافی عروق کرونر یکی از روش های استانداردی است که امروزه بسیار کاربرد دارد. این آنژیوگرافی از طریق شریان های دست و یا پا انجام می شود. برای انجام آنژیوگرافی عروق کرونر متخصص قلب با رگ گیری از دست و یا پای بیمار، یک لوله باریک که نام آن کاتتر است را وارد شریان اصلی بیمار می کند سپس آن را به عروق کرونر قلب در ابتدای آئورت می رساند و ماده حاجب را به درون شریان ها تزریق می کند تا تصاویر عروق کرونر به دست آید.
آنژیوگرافی عروق کرونر به متخصص قلب کمک می کند تا محل و شدت تنگی یا انسداد در شریان های قلبی را تشخیص دهد و یک برنامه درمانی تعیین کند. در بعضی موارد فوق تخصص آنژیوپلاستی میتواند رگی که دچار تنگی شده است را به صورت همزمان با گذاشتن بالن و استنت قلب درمان کند.
چه زمانی پزشک آنژیوگرافی کرونر را توصیه میکند؟
نیاز به این بررسی برای همه افراد دارای درد قفسه سینه یکسان نیست. متخصص قلب ابتدا احتمال بیماری عروق کرونر، شدت علائم، عوامل خطر و نتایج آزمایش‌های اولیه را می‌سنجد. در شرایط اورژانسی مانند سکته قلبی یا درد مداوم قفسه سینه، انجام آن میتواند سریع‌تر ضرورت پیدا کند.
دلایل رایج پیشنهاد این روش شامل موارد زیر است:
- درد قفسه سینه مشکوک به آنژین یا تشدیدشونده
- تغییرات نگران‌کننده در نوار قلب، تست ورزش قلب یا اسکن قلب
- سکته قلبی حاد یا سابقه سکته همراه با علائم جدید
- بررسی تنگی عروق پیش از برخی جراحی‌های قلبی
- ارزیابی نتایج غیرطبیعی تصویربرداری‌های غیرتهاجمی مانند سی‌تی آنژیوگرافی قلب
پزشک با توجه به شرایط فرد تعیین میکند که آیا ابتدا آزمایش‌های غیرتهاجمی مناسب‌تر هستند یا آنژیوگرافی تشخیصی باید انجام شود.
چه کسانی باید تحت آنژیوگرافی عروق کرونر قرار گیرند؟
پس معاینات بالینی و انجام تست نوار قلب، تست ورزش، اسکن هسته ای قلب، سی تی آنژیو و … وقتی که پزشک احتمال زیادی برای تنگی عروق کرونر را تشخیص داد از آنژیوگرافی عروق کرونر برای تشخیص قطعی استفاده می شود. البته باید بدانید لازم نیست همه افراد همه تست هایی که در قبل ذکر کردیم را انجام دهند گاهی با انجام فقط یک تست و یا سابقه بیمار، پزشک متوجه مشکل بیمار می شود.
آنژیوگرافی از راه دست چیست و چه مزیتی دارد؟
همان طور که گفتیم آنژیوگرافی از دو طریق دست و پا انجام می شود. آنژیوگرافی از طریق دست یک روش جدید تر و کم خطر تر است که نیاز به مهارت بالای پزشک دارد. این روش ابتدا در کشور های اروپایی انجام میشد و سپس در سایر کشورها انجام میشد. این روش آن قدر مزیت داشت که سبب جایگزین سایر روش ها شد.
در این روش بیمار استرس کم تری دارد و عوارض موضعی آنژیوگرافی به صفر میرسد. بیمار می تواند پس از انجام آنوگرافی عروق کرونر از تخت پایین بیاید و راه برود.
مراحل انجام آنژیوگرافی عروق کرونر
مدت انجام آنژیوگرافی تشخیصی اغلب کوتاه است، اما زمان دقیق به وضعیت عروق، مسیر ورود کاتتر و نیاز احتمالی به اقدام درمانی بستگی دارد. بیمار در طول کار بیدار است و تیم درمان فشار خون، ضربان قلب و اکسیژن خون را به‌طور پیوسته پایش میکند.
آماده‌سازی و ورود به اتاق آنژیوگرافی
پیش از شروع، سوابق حساسیت دارویی، بیماری کلیوی، دیابت، داروهای مصرفی و احتمال بارداری بررسی میشود. محل ورود کاتتر ضدعفونی شده و با بیحسی موضعی آماده می‌گردد. آرام‌بخش خفیف در برخی بیماران استفاده میشود، اما تصمیم آن به شرایط بالینی وابسته است.
هدایت کاتتر و تصویربرداری از عروق قلب
پزشک کاتتر را از طریق شریان به سمت دهانه عروق کرونر هدایت میکند. پس از تزریق ماده حاجب، تصاویر متعددی گرفته میشود تا مسیر خون‌رسانی قلب از زوایای مختلف دیده شود. هنگام تزریق، احساس گرما یا گرگرفتگی کوتاه‌مدت طبیعی است و معمولاً سریع برطرف میشود.
بررسی نتیجه و تصمیم برای درمان
اگر تنگی مهمی دیده شود، در برخی موقعیت‌ها امکان دارد آنژیوپلاستی و گذاشتن استنت در همان جلسه انجام شود. این تصمیم وابسته به نوع تنگی، شدت علائم، وضعیت عمومی بیمار و نظر تیم قلب است. گاهی نیز درمان دارویی یا بررسی بیشتر انتخاب مناسب‌تری خواهد بود.
برای تصمیم‌گیری درباره زمان مناسب بررسی و انتخاب روش تشخیصی، مشاوره با دکتر پریسا مولایی میتواند به ارزیابی دقیق‌تر علائم، عوامل خطر و نتایج آزمایش‌های قبلی کمک کند.
مقایسه آنژیوگرافی از راه کشاله ران با آنژیوگرافی از راه دست
- در آنژیوگرافی از طریق پا احتمال کبودی، تجمع خون در زیر پوست و خونریزی وجود دارد.
- آنژیوگرافی از طریق پا نیاز به بستری دارد در حالی که آنژیوگرافی از طریق دست نیازی به بستری و استراحت طولانی مدت و استفاده از کیسه شن جهت بند آوردن خون ندارد.
- فردی که آنژیوگرافی از طریق دست انجام داده میتواند بعد از 4 ساعت مرخص شود و به راحتی به انجام فعالیت های روزانه اش بپردازد.
نکته: اگر بیمار دست و آرنجش شکسته باشد یا انسداد عروقی در ناحیه شانه داشته باشد بهتر است آنژیوگرافی از طریق دست را انجام ندهد.
چه مواردی با آنژیوگرافی تشخیص داده می شوند؟
با استفاده از آنژیوگرافی که یک روش تشخیصی از طریق رگ های خونی است، موارد زیر قابل تشخیص می باشد:
- بیماری نارسایی وریدی
- بیماری عروق کرونر
- عروق محیطی
- عمق ترومبوز وریدی
مزایا، محدودیت‌ها و خطرات احتمالی
مزیت اصلی آنژیوگرافی کرونر، مشاهده دقیق داخل رگ‌ها و امکان برنامه‌ریزی درمان بر اساس یافته واقعی است. با وجود دقت بالا، این روش تهاجمی محسوب میشود و مانند هر اقدام پزشکی، عارضه‌های احتمالی دارد. انتخاب آن باید پس از سنجش سود و خطر برای هر بیمار انجام شود.
| جنبه | نکات مهم |
|---|---|
| مزایا | نمایش دقیق محل و شدت تنگی عروق؛ کمک به انتخاب درمان؛ امکان انجام آنژیوپلاستی در شرایط مناسب |
| محدودیت‌ها | نیاز به ورود کاتتر و استفاده از ماده حاجب؛ برای همه دردهای قفسه سینه ضروری نیست |
| عوارض شایع و خفیف | کبودی، درد یا خونریزی خفیف در محل ورود کاتتر؛ احساس گرما هنگام تزریق ماده حاجب |
| عوارض مهم اما کم‌شیوع | واکنش حساسیتی، آسیب کلیوی ناشی از ماده حاجب، خونریزی قابل توجه، اختلال ریتم قلب یا آسیب عروقی |
وجود بیماری کلیوی، دیابت، حساسیت قبلی به ماده حاجب، مصرف داروهای رقیق‌کننده خون و سابقه خونریزی باید پیش از انجام کار به تیم درمان اطلاع داده شود. این اطلاعات به کاهش خطر و تنظیم برنامه مراقبتی کمک میکند.
پس از ترخیص، درد شدید یا رو به افزایش در محل ورود کاتتر، خونریزی بندنیامدنی، تورم سریع، سردی یا بیحسی اندام، تب، تنگی نفس یا درد قفسه سینه نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد.
خطرات مرتبط با آنژیوگرافی کرونری کدامند؟
اگر آنژیوگرافی عروق کرونر توسط متخصصین با تجربه انجام شود مشکلی به همراه نخواهد داشت و ایمن خواهد بود با این حال این روش ممکن است همانند سایر روش های درمانی عوارض و خطراتی داشته باشد که در زیر به آن اشاره میکنیم تا از آن ها اطلاع داشته باشید:
- خونریزی یا کبودی
- تشکیل لخته های خونی
- آسیب به شریان یا ورید
- خطر اندک سکته مغزی
- خطر نادر حمله قلبی یا نیاز به جراحی
- افت فشار خون
بهبودی و توصیه های پس از ترخیص
برای بهبودی سریع تر لازم است اقداماتی را انجام دهید که در زیر به تعدادی از آن ها اشاره میکنیم:
- استراحت کنید و به مقدار زیادی آب بنوشید.
- از مصرف مشروبات الکلی و کشیدن سیگار بپرهیزید.
- بعد از آنژیوگرافی عروق کرونر به دلیل مصرف داروی بی حسی باید از رانندگی، کار با ماشین آلات و گرفتن هر گونه تصمیم مهم و فوری اجتناب کنید.
- بانداژ را بعد از گذشت 24 ساعت بردارید. در صورت وجود ترشحات اندک از محل زخم، یک بانداژ تازه را به مدت 12 ساعت دیگر بر روی زخم قرار دهید.
- تا دو روز رابطه جنسی برقرار نکنید و انجام هر گونه فعالیت سنگین خودداری کنید.
- تا سه روز به حمام نروید.
- تا سه روز هیچ پماد و یا لوسیونی را روی محل زخم نمالید.
- یک هفته پس از آزمایش برای معاینه و بررسی وضعیت با پزشک خود ملاقات کنید.
تفاوت آنژیوگرافی کرونر با سی‌تی آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی
این سه اصطلاح گاهی به جای هم به کار می‌روند، اما کاربرد یکسانی ندارند. انتخاب هر روش به احتمال بیماری، شدت علائم، عملکرد کلیه، ریتم قلب و نیاز احتمالی به درمان فوری وابسته است. پزشک پس از بررسی شرایط، مناسب‌ترین مسیر را پیشنهاد می‌دهد.
| روش | ماهیت و کاربرد اصلی | امکان درمان همزمان |
|---|---|---|
| آنژیوگرافی عروق کرونر | تصویربرداری تهاجمی با کاتتر برای بررسی دقیق رگ‌های قلب | بله؛ در صورت مناسب بودن شرایط، امکان آنژیوپلاستی یا استنت وجود دارد |
| سی‌تی آنژیوگرافی قلب | تصویربرداری غیرتهاجمی با سی‌تی‌اسکن و ماده حاجب برای ارزیابی عروق | خیر؛ صرفاً تشخیصی است |
| آنژیوپلاستی | اقدام درمانی با بالون و در برخی موارد استنت برای باز کردن تنگی | بله؛ هدف اصلی آن درمان تنگی قابل‌مداخله است |
آنژیوگرافی تشخیصی همیشه به آنژیوپلاستی ختم نمی‌شود. در برخی بیماران کنترل فشار خون، چربی خون، دیابت، ترک دخانیات، فعالیت بدنی متناسب و دارو درمانی بخش اصلی برنامه درمان خواهند بود.
سؤالات متداول درباره آنژیوگرافی عروق کرونر
بیحسی موضعی برای محل ورود کاتتر انجام میشود، بنابراین بیشتر افراد درد قابل توجهی احساس نمیکنند. فشار مختصر هنگام تزریق بیحسی، احساس گرما هنگام ورود ماده حاجب یا ناراحتی خفیف در محل ورود کاتتر قابل انتظار است. درد شدید را باید همان لحظه به تیم درمان اطلاع داد.
بسیاری از افراد پس از دوره پایش و در صورت پایدار بودن علائم، همان روز یا روز بعد ترخیص می‌شوند. مدت بستری به مسیر ورود کاتتر، وضعیت قلب و کلیه، وجود خونریزی، انجام همزمان آنژیوپلاستی و نظر پزشک بستگی دارد.
ماده حاجب در افراد دارای بیماری کلیوی، دیابت یا کمآبی نیازمند توجه بیشتری است. پزشک ممکن است عملکرد کلیه را پیش از انجام بررسی کند و برای کاهش خطر، برنامه مایعات یا تنظیم برخی داروها را توصیه نماید. از مصرف خودسرانه دارو پیش یا پس از کار پرهیز کنید.
جمع‌بندی
آنژیوگرافی عروق کرونر ابزار دقیقی برای تشخیص تنگی و انسداد رگ‌های قلب است و در برخی شرایط مسیر درمان را روشن میکند. آگاهی از مراحل کار، داروهای مصرفی، بیماری‌های زمینه‌ای و علائم هشدار پس از ترخیص، به انجام ایمن‌تر آن کمک میکند. تشخیص ضرورت انجام و انتخاب درمان نهایی باید توسط پزشک و بر اساس شرایط اختصاصی هر فرد انجام شود.
پدرم سال ۱۴۰۰ برای یک رگ قلبش فنر گذاشتن در بیمارستان قلب خرم آباد
بعد که از بیمارستان مرخص شد به شدت درد داشت به طوری که دوباره مجبور شدن ۳ روز دیگه در بیمارستان بمونه
بعد مرخص شدن دوباره باز مشکل داشت ولی بعد یک هفته درد آروم گرفت.
حالا امسال باز درد داشت قلبش و آنژیو شد . که گفتند فنری که گذاشته شده گرفته شده و بسته شده فنری که قرار دادند.
حالا در بروجرد گفتند که ما نتونستیم باز کنیم رگ رو و باید ببرید بیمارستان های خصوصی در تهران.
میخواستم بدونم آیا چنین موردی باز میشه کلا؟
هزینه در بیمارستان های خصوصی برای این کار چقدر هست؟
آیا امکان خارج کردن فنر قبلی در رگ هست که یک فنر دیگه جایگزین شود؟
خواهشا بهم پاسخ بدین