آیا درباره تنگی نفس و ارتباط آن با بیمای های قلبی اطلاعی دارید؟ شاید در طول زندگی برای شما نیز اتفاق افتاده باشد که دچار تنگی نفس شده باشید، تنگی نفس یکی از علائم رایج است که ممکن است به دلایل مختلفی ایجاد شود، اما در بسیاری از موارد، این مشکل میتواند نشانهای از بیماریهای قلبی باشد. هنگامی که قلب به درستی عمل نمیکند و توانایی پمپاژ خون را از دست میدهد، میتواند باعث فشار بیشتر به ریهها و ایجاد تنگی نفس شود. این وضعیت در صورتی که درمان نشود، ممکن است به مشکلات جدیتری در سلامتی منجر شود. در این مقاله، به بررسی ارتباط تنگی نفس با بیماریهای قلبی، علائم هشداردهنده، و روشهای تشخیص و درمان این مشکل خواهیم پرداخت تا بتوانید با آگاهی بیشتر از سلامت قلب و ریههای خود مراقبت کنید.
برای مشاوره و دریافت نوبت از دکتر پریسا مولایی، بهترین متخصص قلب از طریق راه های زیر اقدام نمایید:
تنگی نفس در بیماران قلبی
تنگی نفس یکی از شایعترین و نگرانکنندهترین علائم در بیماران قلبی است که معمولا نشاندهنده اختلال در عملکرد پمپاژ قلب یا تجمع مایع در ریهها میباشد. در حالت طبیعی، قلب خون را بهصورت منظم به تمام نقاط بدن میرساند، اما وقتی عملکرد آن کاهش پیدا کند، خون در عروق ریوی تجمع یافته و باعث افزایش فشار در ریهها و احساس دشواری در تنفس میشود.
این مشکل ممکن است بهصورت تنگی نفس هنگام فعالیت، استراحت یا حتی در حالت درازکش بروز کند و در برخی موارد، نشانهای از نارسایی قلبی یا سایر بیماریهای جدی مانند بیماری دریچهای یا ایسکمی قلب باشد. شناخت دقیق علت و درمان بهموقع تنگی نفس در بیماران قلبی اهمیت زیادی دارد، زیرا میتواند از پیشرفت بیماری و بروز عوارض خطرناک جلوگیری کند.
علائم تنگی نفس
هر عارضه و یا بیماری دارای علائم می باشد که نشان دهنده آن بیماری می باشد از جمله علائم تنگی نفس عبارتند از:
• گرفتگی در ناحیه قفسه سینه
• احساس خفگی کردن
• عدم تنفس عمیق
• از نفس افتادن
تمامی این علائم گفته شده می تواند حاد و یا مزمن باشد که هر کدام آن ها به نسبت هم بایکدیگر متفاوت است. به عنوان مثال در تنگی نفس حاد شما با علائمی چون تب، خارش و سرفه روبرو هستید یا در تنگی نفس مزمن با انجام برخی از فعالیت ها ممکن است نفستان بند بیاید. تنگی نفس حاد و مزمن دلایل خاصی دارد که در مورد آن صحبت خواهیم کرد.
تنگی نفس مزمن
در صورت عدم درمان هر نوع بیماری به برور زمان بیماری مزمن می شود به این معنا که روند روند سخت و کند پیش می رود. بیماری تنگی نفس نیز به همین شکل است اگر برای چند هفته ادامه داشته باشد تبدیل به یک عارضه مزمن می شود که از دلایل آن می توان به موارد زیر اشاره کرد.
• چاقی
• ابتلا به بیماری های ریوی بینابینی
• ابتلا به بیماری آسم
• علکرد غیر طبیعی قلب
• بیماری COPD
تنگی نفس حاد
زمانی تنگی نفس کاملا ناگهانی رخ دهد به آن تنگی نفس حاد می گویند که از دلایل آن می توان به موارد زیر اشاره کرد.
• سکته قلبی
• بیماری آسم
• فشار خون پایین
• خونریزی کاملا ناگهانی
• گرفتگی عروق ریه (آمبولی ریه)
• ذات الریه
• تامپوناد قلبی
علت بروز تنگی نفس در بیماریهای قلبی چیست؟
تنگی نفس در بیماران قلبی معمولا نتیجهی کاهش توان پمپاژ قلب و تجمع مایع در ریهها است. وقتی عضلهی قلب نتواند خون را بهطور موثر پمپاژ کند، بخشی از خون در سیستم وریدی ریوی باقی میماند و باعث افزایش فشار در مویرگهای ریه میشود. این فشار بالا موجب خروج مایع از مویرگها به داخل بافت و حفرههای هوایی ریه شده و احساس سنگینی، سرفه و تنگی نفس را بهوجود میآورد.
بیشتر بخوانید: علل تنگی نفس در شب
از دید فیزیولوژیکی، قلب و ریه بهطور مستقیم به هم وابستهاند. در بیماریهایی مانند نارسایی قلبی (Heart Failure)، بیماریهای دریچهای قلب (مثل تنگی یا نارسایی دریچه میترال و آئورت) و بیماری عروق کرونر، عملکرد پمپاژ خون مختل میشود. در نتیجه، اکسیژن کافی به بافتها نمیرسد و بدن برای جبران، تنفس سریعتر و عمیقتر را تحریک میکند که خود به شکل تنگی نفس احساس میشود.
همچنین در برخی موارد، آریتمیها (بینظمیهای ضربان قلب) و افزایش فشار خون ریوی نیز میتوانند با کاهش جریان خون مؤثر و افزایش بار کاری قلب، منجر به بروز تنگی نفس شوند. شدت این علامت بسته به نوع بیماری قلبی و مرحلهی پیشرفت آن متفاوت است؛ از تنگی نفس خفیف در فعالیتهای روزمره گرفته تا تنگی نفس شدید در حالت استراحت یا شب هنگام خواب.
تنگی نفس موقع فعالیت
راه های پیشگیری از تنگی نفس
• از مصرف سیگار اجتناب کنید چرا که عدم مصرف تنباکو ابتلا به انواع بیماری های قلبی، ریوی و سرطان ها را کاهش می دهد.
• کاهش وزن
• اگر ابتلا به بیماری های زمینه ای هستید حتما آن را درمان کنید.
• به هیچ عنوان فعالیت های شدید یا در ارتفاع بالا را انجام ندهید چرا که ارتفاع زیاد منجر به تنگی نفس می شود.
• طبق برنامه ای که پزشک تعیین می کند عمل کنید.
درمان تنگی نفس ناشی از بیماری قلبی
درمان تنگی نفس در بیماران قلبی بر پایهی برطرف کردن علت اصلی قلبی و کاهش فشار وارد بر ریهها و عضلهی قلب انجام میشود. هدف، بهبود پمپاژ خون، کاهش تجمع مایعات و افزایش اکسیژنرسانی به بدن است. در ادامه، مهمترین روشهای درمانی را بررسی میکنیم:
۱. دارودرمانی
داروها نخستین گام در کنترل تنگی نفس هستند.
- دیورتیکها (ادرارآورها): مانند فوروزماید، با دفع مایع اضافی بدن، باعث کاهش فشار ریوی و تورم میشوند.
- مهارکنندههای ACE و ARB: با گشاد کردن عروق خونی، فشار روی قلب را کاهش داده و عملکرد پمپاژ را بهبود میبخشند.
- بتابلوکرها: ضربان قلب را تنظیم کرده و از خستگی زودرس قلب جلوگیری میکنند.
- داروهای ضد آریتمی: در صورت وجود بینظمی ضربان قلب تجویز میشوند تا اکسیژنرسانی بدن بهبود یابد.
بیشتر بخوانید: بهترین زمان مصرف قرص فشار خون
۲. اکسیژنتراپی
در مواردی که سطح اکسیژن خون پایین است، اکسیژنتراپی بهصورت موقتی یا دائمی برای کمک به تنفس تجویز میشود. این روش بهویژه در بیماران نارسایی قلبی پیشرفته مؤثر است و موجب احساس راحتی و کاهش تنگی نفس میگردد.
۳. اصلاح سبک زندگی
تغییرات رفتاری نقش بسیار مهمی در کنترل علائم دارند:
- کاهش مصرف نمک برای جلوگیری از احتباس مایعات.
- استراحت کافی و اجتناب از فعالیتهای سنگین.
- حفظ وزن مناسب و کنترل فشار خون.
- ترک سیگار و الکل، زیرا هر دو باعث تضعیف عملکرد قلب و ریه میشوند.
۴. درمانهای پیشرفته و جراحی
در مواردی که داروها پاسخ کافی نمیدهند، پزشک ممکن است درمانهای تهاجمیتر را پیشنهاد کند:
- آنژیوپلاستی یا جراحی بایپس کرونر برای بهبود جریان خون در عروق قلب.
- ترمیم یا تعویض دریچههای قلبی در صورت وجود مشکلات دریچهای.
- کارگذاری دستگاههای تنظیمکننده ضربان قلب (Pacemaker) یا دستگاههای کمکپمپاژ بطن (LVAD) در بیماران نارسایی پیشرفته.
۵. پیگیری منظم پزشکی
بیماران باید بهطور منظم توسط متخصص قلب ویزیت شوند تا تغییرات در داروها، سطح مایعات بدن و عملکرد قلب بررسی شود. پیگیری دقیق و انجام آزمایشهای دورهای مانند اکوکاردیوگرافی یا تست استرس، از بازگشت علائم جلوگیری میکند.
درمان تنگی نفس قلبی تنها با مصرف دارو امکانپذیر نیست؛ بلکه ترکیبی از درمان دارویی، اصلاح سبک زندگی و نظارت دقیق پزشکی میتواند کیفیت زندگی بیماران را بهبود دهد.
• به هیچ عنوان فعالیت های شدید یا در ارتفاع بالا را انجام ندهید چرا که ارتفاع زیاد منجر به تنگی نفس می شود.
• طبق برنامه ای که پزشک تعیین می کند عمل کنید.
نتیجه گیری
تنگی نفس در بیماران قلبی نشانهای هشداردهنده است که بیانگر اختلال در عملکرد پمپاژ قلب و تجمع مایعات در ریهها میباشد. این علامت نهتنها بر کیفیت زندگی بیمار تاثیر میگذارد، بلکه میتواند نشاندهندهی پیشرفت بیماری قلبی و نیاز فوری به درمان باشد. تشخیص بهموقع علت تنگی نفس، پایبندی به درمان دارویی، رعایت رژیم غذایی کمنمک، پرهیز از فعالیتهای سنگین و پیگیری منظم توسط پزشک، کلید کنترل موثر این وضعیت است.
